Een leidraad voor LPG

Het product LPG

LPG is samen met olie ontstaan uit organische materialen die diep onder de grond gedurende miljoenen jaren zijn blootgesteld aan extreem hoge temperaturen en drukken. Het komt vrij als bijproduct tijdens de winning van aardgas, alsmede als bijproduct tijdens de raffinage van ruwe olie.  LPG is de verzamelnaam voor propaan (met de chemische formule C3H8), butaan (met de chemische formule C4H10) en mengsels van beide gassen. Beide gassen zijn extreem brandbaar.

Propaan en butaan zijn bij normale temperatuur en omgevingsdruk gasvormig. Ze kunnen vloeibaar worden gemaakt door ze sterk af te koelen tot onder het kookpunt (propaan ca. -45°C, butaan: ca. -1°C) of door ze bij kamertemperatuur sterk samen te persen. Propaan en butaan worden in vloeibare vorm onder druk aangeboden omdat dan meer energie per eenheid kan worden geleverd en in opslag kan worden gehouden. Indien bij kamertemperatuur de druk (deels) wordt weggenomen zullen deze gassen heftig gaan koken en gas/damp leveren. Hoe groter het temperatuursverschil tussen de omgeving en het vloeibare gas, des te heftiger het kookproces zal aanhouden.

Voor dit kook/verdampingsproces is warmte nodig. Indien deze niet door de omgeving wordt toegevoerd zal het vloeibare propaan of butaan afkoelen en steeds minder heftig gaan koken. In theorie totdat het eigen kookpunt is bereikt dat hoort bij de omgevingsdruk en temperatuur. In de praktijk zal de warmte door de omgeving worden geleverd aan de gasfles of tank. Dit is goed herkenbaar indien de fles of tank bijna leeg is en er, door de sterke afkoeling van het product, ijs ontstaat tegen de gasfles of tank.

Daarnaast zijn de drukhouders ontworpen om bestand te zijn tegen een hoge druk waarbij een ruime veiligheidsmarge is aangehouden. Tanks hebben een lichte warmtereflecterende kleur en zijn voorzien van een veiligheidsklep die bij een te hoge druk gas zal gaan afblazen. Flessen zijn meestal zo ontworpen dat ze kunnen opzwellen om het vloeibare gas meer ruimte te geven. Indien dit niet kan vanwege het ontwerp of het toegepaste flesmateriaal, is ook hier een veiligheidsklep in de flesafsluiter opgenomen.

Propaan en butaan

Er zijn 2 soorten LPG producten, namelijk propaan en butaan.  Propaan en butaan zijn voor gebruik niet uitwisselbaar. Een professionele brander zal zijn ingesteld voor propaan of voor butaan waardoor er geen goed verbrandingsproces zal optreden indien het andere gas wordt gebruikt. Daarnaast kan een butaaninstallatie mogelijk ook onvoldoende bestand zijn tegen de hogere drukken die behoren bij propaaninstallaties.

Onder normale omstandigheden (zonder kunstmatige verwarming) zal butaan niet in een (buiten)omgeving kunnen worden gebruikt omdat tijdens lage temperaturen in de winter de temperatuur tot onder het kookpunt van butaan (ca. -1°C) zal komen. In een dergelijk geval kookt butaan niet meer en zal er geen druk zijn die het gas van de drukhouder naar de brander stuwt. Het verbrandingsproces valt stil. In een dergelijk geval is het daarom beter om propaan toe te passen. Propaan kookt namelijk bij -45°C waardoor er een ruime marge is ten opzichte van de omgeving.

Butaan wordt in Nederland daarom nagenoeg enkel nog gebruikt in bijzondere gevallen waarbij de specifieke eigenschappen van butaan voor het proces belangrijk zijn. Of waarbij tijdens het gebruik de omgevingstemperatuur redelijkerwijs altijd voldoende is (aanstekers, campingas en als reukloos drijfgas in spuitbussen voor bijvoorbeeld haarlak). Daarnaast maakt het deel uit van de propaan/butaanmix waaruit autogas bestaat. Deze mengverhouding bestaat vanzelfsprekend in winter meer uit propaan dan in de zomer om de druk van het vloeibare gas voldoende op peil te houden.

Zowel propaan als butaan worden in normale situatie altijd geleverd onder "handelskwaliteit". Dat wil zeggen niet volledig chemisch zuiver. In (handels)propaan zit naast zuivere propaan voornamelijk ook een geringe hoeveelheid ethaan, propeen, butaan en buteen. Ook in (handels)butaan zit naast zuiver butaan voornamelijk ook geringe hoeveelheden ethaan, propaan, propeen, buteen en pentaan. Dit is voor een normale verbrandingstoepassing geen enkel probleem. De kosten van het chemisch zuiver maken van het propaan of butaan wegen totaal niet op tegen het resultaat en zijn onnodig. Vanzelfsprekend worden de bestandsdelen van het gas binnen strikte en nauwkeurige kwaliteitsmarges gehouden, en worden ongewenste bestandsdelen waar aanwezig verwijderd tijdens de productie.

Aan propaan en butaan wordt tijdens de productie een reukstof toegevoegd om het gas duidelijk waarneembaar te maken in geval van een lekkage. Beide gassen zijn in vloeibare en gasvormige toestand kleurloos. Beide gassen zijn niet giftig, echter wel extreem brandbaar en zuurstofverdringend. Een goede ventilatie rondom de opslag is daarom belangrijk. Beide gassen zijn zwaarder als lucht. Daarom mogen zij niet worden opgeslagen beneden maaiveld, moet voldoende afstand worden genomen van kelderputjes, ed. en mogen kachels/ketels/branders niet in lager gelegen ruimtes worden opgesteld.

Download onze veiligheidsinformatiebladen van propaan, butaan of de mix indien gedetailleerde informatie noodzakelijk is of neem contact met ons op.